જાણો એકાદશી વ્રતથી સ્વાસ્થ્યને કેવી રીતે થાય છે લાભ? ખુબ જ ઉપયોગી માહિતી એક ક્લિક વડે જાણો.

એકદશી વ્રતથી અનેક રોગથી બચાવ જેને અપણે અગિયારસથી પણ ઓળખીએ છીએ.: શ્વેતા ચક્રવર્તી

પ્રશ્ન – શું એકદશી વ્રતથી અનેક રોગથી બચાવ થાય છે અને આ ઉપવાસ સારવાર પદ્ધતિનું મહત્વનું અંગ છે? કેન્સરથી બચવા માટે શું આ ઉપયોગી છે? અને આરોગ્ય વર્ધક છે? જો હા, તો વ્રતના નિયમો જણાવો.

ઉત્તર – આત્માની બહેન, વેદો-પુરાણોમાં એકદશીનો મહિમા વર્ણિત આ પ્રકારે કરવામાં આવી છે.

શ્લોક –

मातेव सर्वबालानां,

औषधि रोगिणां हि।

रक्षार्थ सर्व लोकानां,

निर्मितिरतैकादशी तिथि:ङ्क।।

એટલે કે એકદશી વ્રત કરનાર બાળકોની માતા સમાન છે, જે દર્દીઓ માટે ઔષધી સમાન હિતકારી છે અને આ આરોગ્યવર્ધક અને રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારનાર છે, તમામ કષ્ટો માંથી મુક્ત કરનારા છે.

એકદશી વ્રત સંકલ્પ લઇને શરૂ કરવામાં આવે છે, જ્યારે પણ બંધ કરવાનું હોય તો વિધિસર ઉધ્યાપન જરૂર કરો. ઉધ્યાપન વિધિ પુસ્તક કર્મકાંડ ભાસ્કરમાં લખવામાં આવી છે.

શરીરમાં ખાસ કરીને બે ક્રિયાઓ થાય છે – પાચન અને નિષ્કાસન. પાચનથી રસ બને છે અને તેનાથી નવા કોષ (સેલ) બને છે અને શરીરનું નિર્માણ કરે છે. પરસેવો, કફ, મળ અને મૂત્ર સાથે તૂટી જાય છે અને ખરાબ (સેલ)નું નિષ્કાસન થાય છે.

જે બન્ને સમયે મળનો ત્યાગ નથી કરતા, ઓછામાં ઓછું 4 વખત મૂત્ર ત્યાગ નથી કરતા, એવો શારીરિક શ્રમ અને વ્યાયામ નથી કરતા જેનાથી પરસેવો બહાર આવે અથવા સૂર્યના તાપમાં બેસીને પરસેવો નથી નીકળતો, એવા લોકોના શરીરની અંદર ઝેરી પદાર્થોનું નિષ્કાસન નથી થઇ શકતું, જેના કારણે ભૂખ ન લાગવી, અજીર્ણ, કબજિયાત, અમ્લ પીત, જ્વર, યકૃત ગઠીયા વાત અને સામાન્ય પ્રકારનાં રોગ ઉત્પન્ન થાય છે.

દિવસ આખાં માં બે થી ત્રણ વાર ખાવથી પણ કોષ (સેલ) તૂટતા રહે છે, પણ કાઢવાની વ્યવસ્થા ન થાય તો તે જ રોગકારક બને છે.

મન (મગજ) અને પાચન (પેટ) એકબીજા સાથે સંકળાયેલા છે, એકના ખરાબ થવાથી, બીજું સ્વયં ખરાબ થઇ જાય છે. પેટ ભારે તો મન ભારે રહેશે, મન ટેન્શનમાં તો પેટમાં પાચન બગડશે જ. તેથી બુદ્ધિ કુશળતા વધારવા માટે પણ પેટનું સ્વચ્છ, અને હળવું રહેવું જરૂરી છે. પાચન સારી રીતે થઇ શકે એટલા માટે મન હળવું અને તનાવમુક્ત હોવું જ જોઈએ.

અંગ્રેજી એલોપેથી દવા ખૂબ જ જરૂરી હોય તો જ લેવી જોઈએ. બધા મોટા ચિકિત્સા શાસ્ત્રી એકમત છે કે એલોપેથી (અંગ્રેજી) એક વિજ્ઞાન નથી, જો એવું હોત તો એક દવા દરેક ઉપર એક સરખી અસરકારક હોત. અને તેનું સૌથી મોટુ નુકશાન એ છે કે તે શત્રુસેના (રોગાણુ) સાથે મિત્રસેના (રોગપ્રતિકારક જીવાણુ અને શ્વેતક્ત કણ) ને પણ મારી નાખે છે. એટલે કે એક રોગને ઠીક કર્યા પછી એક નવી બીમારીને જન્મ આપે છે. તેનો ખૂબ જ ઓછો ઉપયોગ કરો.

જાપાનના યોશીનૉરી ઓસુમી, મેડિસિન (મેડિસિન) નોબલ પુરસ્કાર મળ્યો છે, જેમણે પુરવાર કર્યું છે કે જો પેટને ભૂખ્યું રાખવામાં આવે તો તે મૃત/તૂટેલા કોષોને ખાઈ જાય છે. પ્રાચીન ચિકિત્સક ચરક, સુશ્રુત અને અમેરિકન ડૉક્ટર ડેબીનું પણ કહેવું છે કે દર્દીને ઉપવાસ (ભૂખ્યો) રાખો તો રોગ કારક કોષ (સેલ) ને જ ખાઈ જાય છે.

યુગર્ષી પરમ પૂજ્ય ગુરુદેવ પંડિત શ્રીરામરામ અચરજજી એ ઉપવાસના આધારભૂત ત્રણ સિદ્ધાંતો :-

1) આ વાત ઉપર સંપૂર્ણ વિશ્વાસ રાખો કે બીજા પશુ પક્ષીઓ જીવંત વનસ્પતિઓની જેમ આપણે પણ વ્રત/ઉપવાસ રાખીને સ્વયં ચિકિત્સા દ્વારા શરીરને સ્વસ્થ રાખી શકીએ છીએ.

2) તીવ્ર રોગમાં ભોજન ન લેવું અને પાચન અને શ્રમ દ્વારા કોષો (સેલ)ને તૂટવાથી બચાવો.

3) કોઈ અંગ વિશિષ્ટ રોગાવસ્થાને દૂર કરવા માટે બીજા ભાગોને તેની મદદની તક આપવી.

એકદશી વ્રત – પાંચ કર્મેન્દ્રિય, પાંચ જ્ઞાનનેન્દ્રીય અને એક મન આ 11 ઇન્દ્રિયો ઉપર નિયંત્રણ કરી શક્તિ આપે છે, જે આધ્યાત્મિક વિકાસ બીજા લાભ તો આપે જ છે અને શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિ વધારીને તંદુરસ્તી પૂરી પાડે છે.

દરેક હિન્દુ મહિનાની અગ્યારમી તિથીને એકદશી કહે છે, આ મહિનામાં બે વાર આવે છે.

આ બૌદ્ધ ઉપવાસ સાથે માનસિક ઉપવાસ પણ છે. આ ત્રણ દિવસનો ઉપક્રમ હોય છે :-

1) બ્રહ્મચર્ય દશમી અને એકાદશી બે દિવસ પાલન કરવું ફરજિયાત છે. પણ જેના જીવનસાથી ન માને અને કલેશની સ્થિતિ ઉત્પન્ન થાય છે. તે માનસિક બ્રહ્મચર્ય પાલન કરો અને વ્રત રાખો.

2) દશમીની સાંજે દલીયા કે બે રોટલી, ઉકળેલુ શાક અને દાળ વગેરે, અડધા પેટ હળવું સૂપાચ્ય ભોજન લસણ ડુંગળી કે સેંધા મીઠાનો ઉપયોગ કર્યા વગર ખાવ.

3) ઓરિસા, પંજાબ, બંગાળ અને બીજા રાજ્યના લોકો જે માંસસાહારી છે, આમ તો તેમને માંસ ખાવું જ ન જોઈએ. પરંતુ કેમ કે તેને ક્ષત્રિય રાજા પણ રાખતા હતા. તો તે આ વ્રત ક્ષત્રીય મર્યાદા મુજબ તમે લોકો પણ રાખી શકો છો અને દશમી, એકાદશી અને બારસ આ ત્રણ દિવસ સુધી માંસ ન ખાવું. અને બીજી એકાદશી વિધિઓનું પાલન કરો.

4) એકદશીના દિવસે તમારા પેટનું કિચન ફ્રી હોવું જોઈએ. તેથી ગરીષ્ઠ ફલ અને તળેલું શેકેલું ન ખાવ, જેના કારણે પાચન પ્રક્રિયાને સક્રિય થવું પડે. તમે છાશ, દહીં, ફળનું જ્યુસ અને સેંધા મીઠાનું સેવન કરી શકો છો. ખાંડ અને મીઠાઈથી દુર રહો. આમ તો ચા-કોફી ઘણા નુકશાનકારક છે, તે ન પીવો તો સારું છે. પરંતુ જો ચા-કોફી પીવાના બંધાણી વ્યક્તિ છે. તો ખાંડ વગરના ચા કોફી પી શકો છો.

5) દશમી, એકાદશી, બારસ આ ત્રણે તારીખોમાં રોજ ૧૧ ગાયત્રી મંત્ર :

(ॐ भूर्भुवः स्व: तत्सवितुर्व्वरेण्यं भर्गो देवस्य धीमहि धियो योनः प्रमोदयात) જાપ (પાંચ ક્રમેન્દ્રીયો, પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયો અને મન) ને નિયંત્રણ કરવા માટે, જપો એક વખત દવાદશ વાસુદેવ મંત્ર (नमो भगवती वासुदेवाय नमः) ના જાપ કરો, અને ઓછુ બોલો કે બની શકે તો મૂંગા રહો. ખોટું બોલવું અને ગુસ્સો કરવાથી વ્રતના અડધા ફળનો નાશ થાય છે.

ઑફિસ જાવ તો એકાદશીના દિવસે માત્ર ઓફીસ કામ સંબંધી જો વ્યવસાયિક કાંઈક બોલવું પડે તો જ બોલો. નહિ તો ગપ્પા મારવામાં ન લાગી રહો. શ્રીમદ્દાગવત ગીતા કે યુગગીતા કે પ્રજ્ઞા પુરાણ કે અખંડજ્યોતિના સ્વાધ્યાય કરો. ટીવી, ફિલ્મ મેગેઝીન અને ન્યુઝ પેપર વગેરે ન વાચો. ન્યુઝની હેડલાઈન અને સમરી જરૂર પડે તો સાંજે ન્યુઝ ચેનલ કે યુટ્યુબ ઉપર જોઈ લો.

6) બારસના દિવસે દશમીની જેમ હળવા સુપાચ્ય દાળિયા ખાઈને વ્રતના પારણા (વ્રત ખોલો) કરો.

7) દશમી, એકાદશી, બારસ ત્રણ દિવસ સવારે સવારે હળવા હુફાળા પાણીમાં બકિંગ સોડા એક નાની ચમચી ભેળવીને તેમાં લીંબુનો રસ અડધી ચમચી ભેળવીને પી લો. બૅકિંગ સોડા જે વાસ્તવમાં સોડિયમ બાઈ કાર્બોનેટ હોય છે. એક એન્ટિ બેક્ટીરીઅલ, એન્ટિફંગલ, એન્ટિસેપ્ટીક, એન્ટિ ઇમ્ફ્લેમેટરી અને અલ્કલાઇન હોય છે. જે શરીરની સંપૂર્ણ સફાઈ કરીને જામેલા અમ્લને સાફ કરી દે છે.

આ વ્રત એક રીતે શરીર અને મનની સફાઇનું શ્રેષ્ઠ સ્વચિકિત્સક પદ્ધતિ છે. ઋષીઓની બનાવેલી શારીરિક, માનસિક, અધ્યાત્મિક અને સામાજિક શક્તિ સંવર્ધક વિધિવ્યવસ્થા છે. ઇન્ડિયા યુથ એસોસીએશન

હવે પછીની એકાદશી અવશ્ય કરજો. જય જય ગરવી ગુજરાત. જય જવાન, જય કિશન. જય હિન્દ..