પવિત્ર શ્રાવણ મહિનામાં જાણો, શિવજીના ડમરૂનું મહત્વ.

ભગવાન શિવના પવિત્ર મહિના શ્રાવણમાં જાણો મહાદેવના ડમરુંનું મહત્વ

શ્રાવણ મહિનાનો અંતિમ સોમવારનું મહત્વ છે ભગવાન શિવની કૈલાસની વિદાય પરંતુ હકીકતમાં તે હંમેશા હાજર રહે છે સૃષ્ટિમાં. મનનો ઉપચાર કરવા વાળા શિવનાદ તરીકે…

આવતીકાલે આ વર્ષનો શ્રાવણ માસનો અંતિમ સોમવાર છે. શિવ ઉપાસનાની આત્યંતિક ભાવના ત્યારે કરવામાં આવશે જ્યારે આદિદેવની પૂજા ફૂલોથી જ નહીં, પણ તાળીઓથી નીકળેલા દૈવી સંગીત દ્વારા પણ કરવામાં આવશે. શિવનાદ તરીકે ભારતના ઘણા ટોચના સંગીત કુટુંબોની કાયમી પરંપરા છે. હકીકતમાં આ આભારી ભક્તોનું સંગીતાંજલી છે તે નટરાજને, જે પોતે જ સંગીતના સર્જક છે, આશ્રયદાતા છે.

હિન્દુ પૌરાણિક ગ્રંથોમાં ભગવાન શિવના ડમરુનું મહત્વ વિગતવાર વર્ણવવામાં આવ્યું છે. શિવમહાપુરાણ મુજબ ભગવાન શિવ પહેલા સંગીત વિશે કોઈ જાણતું ન હતું. ત્યારે ન તો કોઈ નૃત્ય કરવાનું કે ન તો વાદ્યો વગાડવાનું અને ગાવાનું જાણતા હતા. તેવામાં બ્રહ્માંડના સંતુલન માટે તેમણે ડમરૂ ધારણ કર્યું.

એવું માનવામાં આવે છે કે અવાજથી જ સંગીતના સુર અને તાલનો જન્મ થયો. ભગવાન ભોલેનાથનું ડમરુ બ્રહ્માંડમાં સંગીત, ધ્વનિ અને વ્યાકરણ ઉપર તેમના નિયંત્રણનો સંકેત આપે છે. શિવ જ્યારે ડમરૂ સાથે તાંડવ નૃત્ય કરે છે ત્યારે તે પ્રકૃતિમાં ભરી દે છે. ત્યારે શિવ ગુસ્સામાં નથી હોતા પણ સંસારમાંથી દુ:ખનો નાશ કરવાનો અને નવી શરૂઆત કરવાનો સંદેશ આપે છે. શિવનું ડમરૂ નાદ અને સાધનાનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

નાદ એટલે એ ધ્વની જેને ‘ઓમ’ કહે છે. તેના ઉચ્ચારણનું મહત્વ પણ યોગ અને ધ્યાનમાં વર્ણવવામાં આવ્યું છે. ભગવાન શિવના ડમરુમાંથી નીકળેલા સચોટ અને ચમત્કારિ 14 સૂત્રોને એક શ્વાસમાં બોલવામાં આવે છે.

હિન્દુ, તિબેટીયન અને બૌદ્ધ ધર્મમાં એક મહત્વપૂર્ણ વાદ્ય માનવામાં આવે છે ભગવાન શિવનું ડમરુ. તેને લયમાં સાંભળવાથી મગજને શાંતિ મળે છે અને તમામ પ્રકારના તાણ દૂર થાય છે. તેનો અવાજ આસપાસની નકારાત્મક ઉર્જા અને દુષ્ટ શક્તિઓ પણ દૂર કરી દે છે. કર્ણાટકનાં ઘણાં શિવ મંદિરોમાં પૂજા દરમિયાન ડમરૂ વગાડવામાં આવે છે. તેને લોકવાદ્યની કેટેગરીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે.

ડમરૂનું સંગીતના વીર રસની કેટેગરીમાં મૂકવામાં આવ્યું છે. ડમરુની ધૂન અને તેના સાથી તબલાની થાપ સાંભળીને શીથીલ પડેલું મન પણ જાગૃત થઈ શકે છે. તેમાંથી નીકળતું સંગીત મનને કેન્દ્રિત તો કરે જ છે સાથે પ્રેરણા પણ આપે છે. જો ડમરુનો અવાજ સતત જો એક સરખો આવે તો તેનાથી ચારે તરફનું વાતાવરણ બદલાઈ જાય છે. આ વાદ્યની શૈલી ઉપર આધારિત છે કે તમે તેને કેવી રીતે વગાડી રહ્યાં છો.

જે રીતે રુદ્રવીણામાં શ્વાસ લેવાના તબક્કા અનુસાર સંગીત બદલાય છે, બસ એ જ રીતે ડમરુ અને તબલા વાદનમાં પણ વાદકની માનસિક સ્થિતિ અને શારીરિક સ્થિતિની અસર પડે છે. જેવી તમારી સ્થિતિ હોય છે તેવો જ અવાજ તમારાથી ઉત્પન થાય છે. જ્યારે તબલા ઉપર આંગળીઓ ફરે છે ત્યારે સાંભળનારને આનંદ તો આવે છે, તબલા વાદકની આંગળીઓ, કોણી અને હાથના સ્નાયુઓને પણ સંપૂર્ણ કસરત પણ મળી જાય છે.

હકીકતમાં શ્રાવણ માસ પછી પણ ભગવાન ભગવાન શિવ સંગીતના રૂપમાં હંમેશાં આપણી સાથે જ રહે છે. જો તમારા વિચલિત મનને શાંત કરવું હોય તો ડમરુ અથવા તબલાના અવાજથી ઉત્પન્ન થયેલુ સંગીત તમને મદદ કરી શકે છે.

આ માહિતી જાગરણ અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.