શિવ તત્વ શું છે? અને પોતાની અંદર શિવ તત્વ જાગૃત કરવા શું કરવું જોઈએ?

શું તમે જાણો શિવ તત્વ વિષે? અહીં જાણો તેનું મહત્વ અને તેને પોતાની અંદર જાગૃત કરવાની રીત.

શિવરાત્રીનું મહત્વ સમજવું હોય તો સ્વયં સદાશિવને સમજવા પડશે. આમ તો શાંત મન અનંત શિવ-તત્વને ગ્રહણ નથી કરી શકતું, છતાં પણ મનની મર્યાદાઓથી બહાર જવાનું માધ્યમથી તે સમજવાની ઈચ્છા છે. આદિ શંકરાચાર્ય પોતાની પ્રસિદ્ધ રચના નિર્વાણ ષટકમની શરુઆત કરતા કહે છે, ‘ન હું મન છું, ન બુદ્ધિ, ન અહંકાર અને ન તો ચિત્ત છું, ન તો કાન છું, ન નેત્ર, ન ધ્રાણેન્દ્રીય અને ન તો જીહ્વા છું. ન આકાશ છું ન ભૂમિ, ન અગ્નિ અને ન તો વાયુ છું. હું તો ચિદાનંદ રૂપ શિવ છું, શિવ છું.’

કોણ છે શિવ અને અને આપણો તેની સાથે શું સંબંધ છે? તે કોણ છે જે કૈલાશ ઉપર બિરાજમાન છે અને ડમરું વગાડતા હિમાલય ઉપર વિહાર કરે છે? તે કોણ છે જે રુદ્ર છે, રડાવનારો, છતાં પણ શિવ છે, શુભ અને કલ્યાણકારી? તે કોણ છે જે પ્રચંડ તાંડવથી સંપૂર્ણ બ્રહ્માંડ તપ્ત કરી દે છે, અને બીજી જ ક્ષણે સમાધીમાં તમામ ચિંતાઓને લીન કરી અદ્દ્વેત થઇ જાય છે?

bhagwan shiv
bhagwan shiv

આ શિવ તત્વ જ આપણું વાસ્તવિક રૂપ છે. પરંતુ જો કહેવામાં આવે કે આપણું અસ્તિત્વ જ શિવ-ભાવનું રૂપ છે, તો પણ એવું કહેવું ખોટું નહિ હોય. ચેતનાના કૈલાશ ઉપર આપણે સ્થિત છીએ કેમ કે આપણે ચૈતન્ય રૂપ છીએ, સાથે જ વિસ્મયકારી સૃષ્ટિ રૂપ હિમાલયમાં ભ્રમણ કરી રહ્યા છીએ. પોતાના આ શિવસ્વરૂપને જાણવા માટે શિવરાત્રીથી શ્રેષ્ઠ અને કયો સમય હોઈ શકે છે, જયારે સ્વયં ભીતરનું શિવત્વ આત્માભીવ્યક્તિ માટે અકળાયું હોય.

અંદર ઊંડાણમાં જેટલા ઉતરશો, એટલા જ શિવને વધુ જાણશો. પરિધિ ઉપર ક્યારે પણ શિવને જાણવા શક્ય નથી. તે કેન્દ્રમાં સ્થિત છે. મોતીની જેમ તેને પાણીની જેમ માટે ઊંડાણમાં જવું જરૂરી છે, છીછરામાં તે નહિ મળે. ઊંડાણમાં કેવી રીતે જવું – તેનું પ્રતિક છે શિવરાત્રી.

આપણે આપણા અંતઃકરણને શુષ્ક બનાવી દીધું છે. આપણે સુખી બુદ્ધીથી પરીચાલિત થતા રહીએ છીએ, હ્રદયનો રસ દિવસે દિવસે સુકાતો જાય છે. ભૌતિક સુખો પાછળ દોડી, ઇન્દ્રિયોની તૃષ્ણા, ભોગો માટેની વાસના આપણને સુકવતી જાય છે. છેવટે આપણે આપણને ઠુઠા જેવા બનાવી દીધા છે, જે સદીઓથી સુકાતા મૃત જેવા કોઈ મરુભૂમિમાં ઉભા હોય. અંદરના શિવ તત્વની ઉપલબ્ધી માટે આપણી અંદર ફરી તત્પરતા લાવવી પડશે. હ્રદયને પુષ્ટ કરી બુદ્ધીના સ્તર ઉપર ઉભું કરવાનું રહેશે. અંતઃકરણને રસથી તરબોળ કરવું પડશે, પ્રેમ નિઃસ્વાર્થ અને કરુણાના રસથી.

bholenath
bholenath

સ્વામી વિવેકાનંદ કહે છે, તે માણસ જે શિવને નિર્ધન, દુર્બળ અને રુગ્ણ વ્યક્તિમાં જુવે છે તે ખરેખર શિવની ઉપાસના કરે છે. તે નિઃસ્વાર્થતા જ ધર્મની કસોટી છે. જેમાં જેટલી વધુ નિઃસ્વાર્થતા છે તે એટલો જ વધુ આધ્યાત્મિક છે અને એટલો જ શિવની નજીક છે.’

એવું હ્રદય પ્રાપ્ત કરવું જ આપણું કાર્ય છે જે લોક કલ્યાણ માટે વિશપાન કરવામાં પણ ન અચકાય. દુઃખોનું આલિંગન કરી ચારેય તરફ પ્રેમની વૃષ્ટિ કરી શકે એવી વિસ્તૃત બુદ્ધી જોઈએ. જે ક્ષણ એવું થઈ શકશે, જયારે અંદર આનંદના ફુવારા ફૂટવા લાગશે, તો અદ્દ્વ્ય શિવ-તત્વ પોતાની મેળે પ્રગટ થવા લાગશે. તે તત્વ તમને આનંદથી પરિપૂર્ણ કરી દેશે, મોજથી ભરી દેશે, નિર્ભય કરી દેશે અને રસપૂર્ણ બનાવી દેશે.

આ માહિતી એસ્ટ્રોસેજ અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.