ફ્લુ અને કોરોનાના લક્ષાણો વચ્ચે ઘણી સામ્યતા છે, પરંતુ એમને સરળતાથી ઓળખી શકો છો.

નિષ્ણાંતની સલાહ, બંનેના લક્ષણ એક જેવા, અંતર ખૂબ જ સામાન્ય છે, પરંતુ આને કેટલીક સાવધાની સાથે ઓળખી શકો છો.

કોરોના વાયરસના લક્ષણો મોટે ભાગે ગળા અને છાતીમાં દુઃખાવા સાથે સંકળાયેલા હોય છે, જ્યારે ફલૂના લક્ષણો નાક સાથે સંકળાયેલા હોય છે. ફ્લૂથી દર વર્ષે 2.90 થી 6.50 લાખ લોકો મૃત્યુ પામે છે, જ્યારે કોરોનામાં અત્યાર સુધીમાં 4 લાખ લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે.

કોવિડ-19 નો સમયગાળો ચાલી રહ્યો છે કે ઋતુના ફ્લૂની સીઝન પણ આવી ગઈ છે. બંને રોગો જુદા જુદા છે, પરંતુ ઘણા લક્ષણો એકસરખા છે. લોકો તેને સમજવામાં પણ ભૂલ કરી રહ્યા છે કે થયું શું છે? કોરોના કે પછી ફ્લૂ?

નિષ્ણાતો પણ એમ કહે છે કે મૂંઝવણ થવી સ્વભાવિક છે, કારણ કે બંને વચ્ચે થોડો સામાન્ય એવો તફાવત છે. ઓલ ઈન્ડિયા ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ મેડિકલ સાયન્સ (એઈમ્સ) ના રુમેટોલોજી ડિપાર્ટમેન્ટના એચઓડી ડો. ઉમા કુમાર જણાવે છે કે કોવિડ-19 અને ઋતુના ફ્લૂના લક્ષણો સમજતા પહેલા લોકો સાથે એક સ્પષ્ટતા કરવી જરૂરી છે. જેથી તે તેને સમજવામાં ભૂલ ન કરે.

ડો. ઉમા કુમાર જણાવે છે કે કોવિડ-19 અને ઋતુના ફ્લૂના લક્ષણો એક બીજા સાથે મળતા આવે છે. એટલા માટે બંને વચ્ચે ફરક કરવો ક્યારે ક્યારે મુશ્કેલ બની જાય છે. હાલમાં કોરોના રોગચાળો ચાલી રહ્યો છે, એટલા માટે તે વાતને કાળજી પૂર્વક ધ્યાન રાખવી ઘણી જરૂરી હોય છે.

કેવી રીતે ઓળખવું?

જો કોઈ બાહ્ય સંપર્ક ન હોય તો, કોરોના નહિ ફ્લૂ જ હશે.

ભોપાલના ઇએનટી નિષ્ણાંત ડો. સંજય જૈન જણાવે છે કે કોરોના વાયરસ અને મોસમી ફ્લૂના લક્ષણો વચ્ચે બહુ નજીવો તફાવત હોય છે. એક સામાન્ય માણસે માટે તેનો ભેદ જાણવો ઘણું જરૂરી રહેશે. કોરોનાનાં લક્ષણો મોટે ભાગે ગળા અને છાતી સાથે સંકળાયેલા હોય છે. તેનાથી ઝાડા પણ થઈ શકે છે. ફ્લૂમાં મોટાભાગના લક્ષણો નાક સાથે સંકળાયેલા હોય છે. ફ્લૂમાં ગળામાં દુ:ખાવો થવો જરૂરી નથી. લાળ આવી શકે છે. જો તમારી પાસે કોઈ બાહ્ય સંપર્ક ન હોય તો, પછી ફ્લૂ જ હશે.

સાવચેતી શું છે?

ઠંડી વસ્તુ ન ખાશો, જેથી ગળું ખરાબ ન થાય.

બંને રોગોની સમાન સ્થિતિ છે. ‘સાવધાની હટી, દુર્ઘટના ઘટી’ ડો. ઉમાના જણાવ્યા મુજબ, કોવિડ-19 ની જેમ જ બીજા પણ નાના કોરોના વાયરસ વાતાવરણમાં છે, જેથી નાના-મોટા કફ-કોલ્ડ થતા રહે છે અને તે પણ ઠીક થઈ જાય છે. તેથી, ઠંડી વસ્તુઓ ન ખાવી તે મહત્વનું છે, જેથી ગળાની તકલીફ ન થાય. જો ગળુ ખરાબ થાય છે, તો કોઈ પણ ચેપ અંદર જવાની સંભાવના વધી જાય છે. તેથી ગરમ પાણી પીતા રહો, તેનાથી આરામ મળતો રહેશે.

પ્રયાસ કરો કે શ્વાસની ઝળ વાતાવરણમાં ન પ્રવેશ કરે

તમારી એક નાની એવી બેદરકારી તમારા કુટુંબ અથવા તમારી આસપાસના લોકોને બીમાર બનાવી શકે છે. તેથી તેને ટાળો. ડો.ઉમા કહે છે કે જો છીંક કે ખાંસી આવે તો મોં ઉપર કપડું જરૂર રાખો, જો કપડું ન હોય તો કોણીનો ઉપયોગ કરો, જેથી ઝળ વાતાવરણમાં ન જાય. કારણ કે તેની ગતિ ખૂબ વધારે હોય છે. ફ્લૂમાં પણ માસ્ક પહેરવું જરૂરી હોય છે. કોરોના વાયરસના આગમન પહેલાં પણ ડોકટરો ફ્લૂની સિઝનમાં માસ્ક પહેરતા હતા.

કોની કેટલી અસર?

કોરોનામાં ખૂબ જ વધુ ચેપ હોય છે.

ડો.ઉમા કહે છે કે કોરોના વાયરસનો ચેપ ખૂબ જ વધારે હોય છે એટલે કે આ વાયરસની એક વ્યક્તિથી બીજામાં પહોંચવાની ક્ષમતા ખૂબ વધારે છે. ફ્લુની અસરકારકતા કોરોના કરતા ઘણી ઓછી હોય છે.

શું દરેકને કોરોના પરીક્ષણ કરાવવું જરૂરી છે?

જો તમે રેડ ઝોનમાં રહેતા નથી, તો કોઈ પરીક્ષણની જરૂર નથી

ડો. સંજય કહે છે કે દરેક ફ્લૂના દર્દી માટે કોરોના પરીક્ષણ કરાવવું જરાપણ જરૂરી નથી. જ્યારે તમારું બાહ્ય સંપર્ક ખૂબ વધારે હોય ત્યારે પરીક્ષણ કરવું જોઈએ. તમે ક્યાં આવ-જા કરો છો, કયા વિસ્તારમાં રહો છો, શું રેડ ઝોનમાં રહો છો? આ બધી બાબતોનું એક દર્દીએ પોતે વિશ્લેષણ કરીને જ કોરોના પરીક્ષણ કરાવવું જોઈએ. તેથી જાતે જ ખબર પડી જશે કે શું કરવું જોઈએ અને શું ન કરવું.

ફ્લૂને હળવાશથી કેમ ન લો?

અમેરિકામાં દર વર્ષે 24 થી 62 હજાર લોકો ફ્લૂને કારણે મૃત્યુ પામે છે

ફ્લૂને પણ હળવાશથી લેવાની ભૂલ ન કરો. કારણ કે આંકડા આપણને ચેતવે છે. અમેરિકામાં દર વર્ષે હજારો લોકો ફ્લૂથી મૃત્યુ પામે છે. અમેરિકી હેલ્થ એજન્સી સીડીસી અનુસાર, યુ.એસ. માં દર વર્ષે 3.9 કરોડથી 5.6 કરોડ લોકો ફલૂથી બીમાર પડે છે. તેમાંથી 24 હજારથી 62 હજાર લોકોના મૃત્યુ થાય છે. આ આંકડાઓ ફક્ત ત્યાંની હોસ્પિટલોમાં દાખલ થયેલા લોકોના છે.

આંકડા શું કહે છે?

કોવિડ-19 ફલૂની સરખામણીમાં વધુ સરળતાથી અને ઝડપથી ફેલાય છે.

1. બંને રોગોના આંકડા આશ્ચર્યજનક છે. સીડીસી અનુસાર, કોવિડ-19 અને ફલૂ બંને શ્વસન (શ્વસન અથવા શ્વસનતંત્ર) રોગો છે. પરંતુ કોવિડ-19 ફ્લૂ નથી. સંશોધન મુજબ, કોવિડ-19 ફલૂ કરતા વધુ સરળતાથી અને ઝડપથી ફેલાય છે.

2. કોરોનાના મૃત્યુદર ફ્લૂ કરતા વધારે છે. અમેરિકામાં ફ્લૂથી મૃત્યુનું પ્રમાણ 0.1% છે, જ્યારે કોવિડ-19 માં મૃત્યુ દર 6% છે. વૈજ્ઞાનિકો હજી કેવી રીતે કોવિડ-19 અને ફ્લૂ સિસ્ટમ્સ વચ્ચે વધુ અંતર બતાવી શકાય. તે શોધવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યાં છે.

3. ડબ્લ્યુએચઓ મુજબ, વિશ્વમાં ફ્લૂથી દર વર્ષે 2.90 લાખથી 6.50 લાખ લોકો મૃત્યુ પામે છે, જ્યારે કોરોના વાયરસને કારણે વિશ્વમાં અત્યાર સુધીમાં 4 લાખ લોકો મૃત્યુ પામ્યા છે.

ડરને કેવી રીતે દૂર કરવો?

કાળજી રાખો, ઘરની બહાર ઓછા નીકળો, હાથ ધોતા રહો

ડો. ઉમાના જણાવ્યા મુજબ, બંને પરિસ્થિતિઓમાં ડરવાની જરૂર નથી. આપણે ફક્ત પાયાની બાબતોની કાળજી લેવી પડશે, જેમ કે ઘરની બહાર નીકળવું જો તે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ હોય તો, નિયમિત સતત સમયાંતરે હાથ ધોતા રહેવું જોઈએ. કોરોના વાયરસથી પણ 95-96 ટકા લોકો સ્વસ્થ થઈ રહ્યા છે. 80 ટકા લોકોને પણ હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવાની પણ જરૂર નથી હોતી. માત્ર 15 ટકા લોકોને જ સારવારની જરૂર હોય છે. બાકીના લોકો પોતાને ઘરેમાં જ આઈસોલેટ કરીને ઠીક થઇ શકે છે, જો તે અન્યથી દૂર રહે છે.

કોરોના વાયરસની તમામ સાવધાની ફ્લુના દર્દીઓએ પણ રાખવી જરૂરી

વડોદરાની ગુજરાત રિફાઇનરી હોસ્પિટલના સીએમઓ ડો.હિમાંશુ પાંડેય કહે છે કે કોરોના અને ફ્લૂ વચ્ચેનો તફાવત પારખવો ખૂબ મુશ્કેલ કામ છે. આમ તો તે પરીક્ષણ વિના શોધી શકાતું નથી. પરંતુ જો સતત તાવ આવે છે, ગળામાં દુ:ખાવો થાય છે, ખાંસી આવે છે, છાતીમાં દુ:ખાવો થાય છે, તો કોરોનાના લક્ષણો હોઈ શકે છે.

જો તાવ અથવા ઉધરસ આવે છે, તો ફલૂ સંભવ છે. ફલૂથી છાતી કે ગળામાં દુ:ખાવો થતો નથી. કોરોના વાયરસ વાળી જ તમામ સાવચેતીઓ એક ફ્લૂના દર્દીને પણ રાખવી જરૂરી છે. સામાજિક અંતર કરવું અને માસ્ક પહેરવું ખૂબ જ જરૂરી છે. જો તમારી નજીકનો કોઈ માસ્ક પહેર્યા વિના વાત કરે છે, તો તેને વાત ન કરવાનું કહી દો.

યુવાનો કોરોનાને જરાપણ હળવાશથી ન લે

ડો. ઉમા કહે છે કે કેટલાક અભ્યાસમાં એવું જાણવા મળ્યું છે કે ઘણા લોકોને ખબર ન હતી કે તેમને કોરોનાનાં લક્ષણો છે અને તેઓ બીજામાં વાયરસ ફેલાવી રહ્યા છે. આવી વ્યક્તિ એક થી બે અઠવાડિયા સુધી વાયરસ ફેલાવતા રહે છે અને તેને ખબર પણ હોતી નથી. તેથી હળવા લક્ષણો હોવા છતાં પણ પોતાને આઈસોલેટ કરો.

કોરોનાને હળવાશથી ન લો. ખાસ કરીને યુવાનો, જેને લાગે છે કે તેઓમાં આ વાયરસ નહીં આવે. માની લો કે તેઓ બચી જશે, પરંતુ તેઓ તેમના ઘરમાં વૃદ્ધ હોઈ શકે છે, ડાયાબિટીઝ, બ્લડ પ્રેશર જેવા રોગોના દર્દીઓ હોઈ શકે છે, તેથી તેમણે કાળજી લેવાની જરૂર છે.

આ માહિતી દૈનિક ભાસ્કર અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.